درمان لکههای تیره و روشن پوست
ناهماهنگی رنگ پوست، چه به صورت لکههای تیره (هایپرپیگمانتاسیون) و چه به صورت لکههای روشن (هیپوپیگمانتاسیون)، یکی از دغدغههای اصلی در زیبایی و سلامت پوست است. این تغییرات رنگی معمولاً بر اثر تولید نامتوازن ملانین (رنگدانه پوست) ایجاد میشوند.
در این مقاله، به بررسی علل بهوجود آمدن این لکهها و موثرترین راهکارهای درمانی برای هر کدام میپردازیم.
۱. لکههای تیره (Hyper-pigmentation)
این لکهها به دلیل تولید بیش از حد ملانین در بخشهای خاصی از پوست ایجاد میشوند.
-
علتها: تابش آفتاب (لکههای خورشیدی)، تغییرات هورمونی (ملاسما)، جای جوش و زخم (PIH).
-
درمانهای موضعی:
-
ویتامین C: روشنکننده قوی و آنتیاکسیدانی که تولید ملانین را مهار میکند.
-
نیاسینامید (B3): از انتقال رنگدانه به سطح پوست جلوگیری کرده و التهاب را کاهش میدهد.
-
آلفا آربیوتین: یک جایگزین ایمن برای هیدروکینون جهت روشنکردن لکهها.
-
اسیدهای لایهبردار (AHA): مانند اسید گلیکولیک که با برداشتن سلولهای مرده، لکهها را کمرنگ میکنند.
-
۲. لکههای روشن (Hypo-pigmentation)
این وضعیت زمانی رخ میدهد که ملانین در بخشی از پوست کاهش یافته یا از بین رفته باشد.
-
علتها: سوختگیهای قدیمی، اگزما، عفونتهای قارچی (پیتیریازیس ورسیکالر) یا بیماریهای خودایمنی مثل ویتیلیگو (پیسی).
-
راهکارهای درمانی:
-
درمان قارچ: اگر لکه ناشی از قارچ باشد، استفاده از شامپوها و کرمهای ضدقارچ (مثل کتوکونازول) پوست را به حالت اول برمیگرداند.
-
کورتیکواستروئیدها: برای لکههای ناشی از التهاب یا اگزما با تجویز پزشک.
-
نوردرمانی (Phototherapy): استفاده از اشعه UV کنترلشده برای تحریک رنگدانهسازی در نواحی سفید.
-
جدول مقایسهای درمانهای خانگی و تخصصی
| نوع لکه | راهکار طبیعی/خانگی | درمان کلینیکی (تخصصی) |
| لکههای تیره | عصاره شیرینبیان، آب لیمو (با احتیاط)، سرکه سیب | لیزر کیوسوئیچ، میکرودرمابریژن، لایهبرداری شیمیایی |
| لکههای روشن | روغن سیاهدانه، استفاده از ضدآفتاب برای جلوگیری از تضاد رنگی | لیزر اگزایمر، پیوند پوست (در موارد خاص)، فتوتراپی |
۳. پیشگیری؛ مهمتر از درمان
بسیاری از لکهها در صورت مراقبت صحیح، هرگز پدیدار نمیشوند:
-
ضدآفتاب، ضدآفتاب و باز هم ضدآفتاب: اشعه UV عامل اصلی تیره شدن لکههای موجود و ایجاد لکههای جدید است. حتی در منزل و روزهای ابری از SPF 30 به بالا استفاده کنید.
-
دستکاری نکردن جوشها: فشار دادن جوش باعث التهاب عمقی و ایجاد لکههای قهوهای ماندگار میشود.
-
تامین رطوبت: پوست دهیدراته بیشتر در معرض آسیب و تغییر رنگ قرار میگیرد.
۴. چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر لکههای شما ویژگیهای زیر را دارند، حتماً مشورت تخصصی بگیرید:
-
تغییر شکل ناگهانی یا نامتقارن بودن مرزهای لکه.
-
خارش، سوزش یا خونریزی در محل لکه.
-
گسترش سریع لکههای سفید در نقاط مختلف بدن.
نکته طلایی: درمان لکه نیاز به صبوری دارد. محصولات روشنکننده معمولاً به ۸ تا ۱۲ هفته زمان نیاز دارند تا اولین نتایج ملموس را نشان دهند.
آرایش برای پوستهای برنزه: چگونه بدرخشید
علل خشکی پوست و راههای درمان آن
علت جوش زدن پوستهای چرب و درمان آن
ویزوت مراقبت پوست و مو
